Search

Rouw laat diepe sporen na. Na een verlies kunnen uw patiënten last krijgen van geheugenklachten, fysieke problemen en klinisch significant lijden of beperkingen ervaren in het dagelijks functioneren. Soms steken oude, onverwerkte conflicten opnieuw de kop op. Rouw kan zich uiten in verdriet, boosheid of juist in verstilling en vraagt van u als behandelaar inzicht in wat er in de patiënt omgaat, zowel psychologisch als relationeel en lichamelijk. Ook als de patiënt zich niet met (direct herkenbare) rouwklachten meldt.

Tijdens het symposium Rouw op vrijdag 20 maart krijgt u zicht op de uiteenlopende verschijningsvormen van rouw en de betekenis die zij hebben in het therapeutisch proces. Aan bod komen onder meer de werking van het geheugen in de verschillende fasen van rouw, de soms levensechte belevingen van aanwezigheid van de overledene, en de manier waarop herinneringen verweven zijn met verwerking. Ook wordt stilgestaan bij andere vormen van verlies, de neurobiologische kant, en de lichamelijke reacties die met verlies gepaard gaan. We gaan in op het belang van vergeving in het herstelproces en bij de diverse werkvormen die ingezet kunnen worden bij begeleiding van verlies bij kinderen en jongeren. Christien Brinkgreve deelt in een interview over haar boek Beladen Huis een eerlijk en aangrijpend verhaal over hoe het opruimen van haar huis en het schrijven van haar boek vormen van verwerking waren van het verlies van haar man en van hun huwelijk en Maaike Pereboom gaat in gesprek over rouw na een verlies door suïcide. Ze staat stil bij de ambivalentie die veel nabestaanden ervaren en hoe die gevoelens naast elkaar kunnen bestaan. Haar persoonlijke reflecties sluiten mooi aan op Door eigen hand, een verzameling artikelen en essays die Joost Zwagerman, haar partner, over dit onderwerp heeft geschreven.

Na afloop beschikt u over nieuwe inzichten en betere gesprekstechnieken om rouw bij patiënten goed te begrijpen en te begeleiden. U leert vastgelopen rouw herkennen, ruimte maken voor onverwerkt verdriet en vergeving te integreren in behandeling of begeleiding. Rouw is onvermijdelijk in het leven, maar herstel kan worden ondersteund.

Klik op de presentatietitel voor meer informatie

09:30 – 10:00 uur

Ontvangst en registratie

10:00 – 10:15 uur

Rouw anno nu – prof. dr. Jos de Keijser
Rouw kent vele vormen en vele gezichten. In deze presentatie wordt dan ook een helder overzicht gegeven van de belangrijkste termen en classificaties die in de GGz worden gebruikt rondom rouw. Hierbij gaat het om o.a. variatie aan rouwreacties, van normale rouw tot vormen die kunnen vastlopen. Ook wordt ingegaan op begrippen als acute rouw, uitgestelde rouw, chronische rouw en de kenmerken van prolonged grief disorder. Deze bijdrage vormt het fundament van de dag middels een gedeelde taal, een duidelijk kader en een gemeenschappelijk referentiepunt voor de verdere presentatie.

10:15 – 11:00 uur

Geheugen: het rouwende brein – prof. dr. Douwe Draaisma
Voor wie een dierbare verliest begint een tijd van uitwendige stilte en innerlijk tumult. De omgang met herinneringen laat vaak ingrijpende veranderingen zien. In de acute fase kunnen nabestaanden zich soms opeens het gezicht van de gestorvene niet meer voor de geest halen. Het eerste jaar kenmerkt zich door een intense vergeetachtigheid. En ruim de helft van de nabestaanden begint rouwhallucinaties te ervaren. Douwe Draaisma zal in het bijzonder ingaan op het ontstaan, de verklaring en de omgang met deze rouwhallucinaties.

11:00 – 11:30 uur

Koffiepauze

11:30 – 12:15 uur

Vergeving als element van rouw – prof. dr. Frans Schalkwijk
De Franse filosoof Vladimir Jankélévitch schept het dilemma waar onze cliënten mee worstelen als het om vergeving gaat. Strikt genomen is vergeving een vorm van onrechtvaardigheid. Het slachtoffer stelt met vergeven een actieve daad, wat het herstel van een beschadigd zelf in gang zet. In dat proces zijn drie factoren belangrijk. Enige mate van wraaknemen versterkt dat gevoel van activiteit. Ten tweede is belangrijk dat de dader in enige mate de verantwoordelijkheid neemt voor wat hij of zij veroorzaakt heeft. Idealiter leidt dit tot een bevrijdende heroverweging van de emoties.

12:15 – 12:45 uur

Beladen Huis: in gesprek met prof. dr. Christien Brinkgreve video
In dit gesprek wordt prof. dr. Christien Brinkgreve gevraagd naar haar persoonlijke verhaal opgetekend in bestseller Beladen Huis. Na het overlijden van haar man beschrijft Brinkgreve hoe het opruimen van hun huis, kamer voor kamer, een metafoor wordt voor het ontrafelen van een beladen relatie en het zoeken naar letterlijke en figuurlijke ruimte. Het huis vol spullen en zwaarmoedigheid laat zien hoe materiële en psychische ballast met elkaar verweven zijn. Hoe rouw zich mengt met boosheid, liefde en loyaliteit. Het interview verkent thema’s die in de GGz praktijk dagelijks terugkomen: hechting, emotionele beschikbaarheid, schuld en schaamte.

12:45 – 13:45 uur

Lunch

13:45 – 14:30 uur

Psyche én lichaam in staat van verlies – Marike Lub-Moss
Rouw is niet alleen een emotioneel of cognitief proces, maar ook een lichamelijke reactie op verlies. Of het nu gaat om overlijden, scheiding, verlies van gezondheid, werk of toekomstperspectief: het lichaam reageert via veranderingen in stressregulatie, spanning, slaap, energie en houding.
In deze lezing worden de belangrijkste neurobiologische en psychologische mechanismen achter de lichamelijke aspecten van rouw besproken. Daarnaast worden herkenbare somatische signalen en hun klinische betekenis belicht met voorbeelden uit de praktijk, evenals praktische lichaamsgerichte interventies die professionals kunnen inzetten in diagnostiek en behandeling.
De sessie biedt een compacte, wetenschappelijk onderbouwde blik op de rol van het lichaam in rouw en hoe deze kennis kan worden geïntegreerd in de klinische praktijk.

14:30 – 15:15 uur

Jong verloren – over het begeleiden van kinderen en jongeren bij verlies – Jacomijn Bardeloos
Hoe kunnen kinderen in de basisschool leeftijd steun ervaren bij rouw en verlies? Vanuit twintig jaar ervaring vertelt de spreker hoe verlies zowel ontwrichtend als verbindend kan werken. Ontwrichtend voor het kind dat zijn wereld ziet kantelen, maar verbindend wanneer er in de groep ruimte ontstaat om verdriet te delen en te erkennen. Dit is optimaal te begeleiden door verhalen, kunstzinnige opdrachten en beeldend werken omdat beelden het verhaal ondersteunen wat soms zo moeilijk in woorden te vangen is, Hierdoor voelen kinderen zich uitgenodigd om hun eigen ervaringen te delen. U wordt meegenomen in diverse praktijkcasus om te illustreren hoe kinderen, met de juiste handvatten, betekenisvolle stappen kunnen zetten in het verweven van hun verlies.

15:15 – 15:45 uur

Theepauze

15:45 – 16:00 uur

Ambivalentie in rouw – prof. dr. Jos de Keijser
Nabestaanden ervaren vaak tegengestelde gevoelens tegelijk, zoals diep verdriet en intense liefde, maar ook boosheid, ongeloof en schuld, die elkaar kunnen afwisselen of overlappen. Die ambivalentie maakt het rouwproces bij suïcide extra complex, omdat men zowel vast wil houden aan herinneringen als worstelt met de omstandigheden van het verlies. Juist deze innerlijke tegenstrijdigheid – het heen en weer bewegen tussen emoties en interpretaties – vraagt om aandacht en begrip in rouwondersteuning.

16:00 – 16:30 uur

Door eigen hand: in gesprek met Maaike Pereboom
In haar bijdrage gaat Maaike Pereboom in gesprek over rouw na het verlies van haar partner door suïcide. Zij verkent de rauwe en vaak tegenstrijdige gevoelens die daarbij horen: liefde en gemis, maar ook verwarring, boosheid en schuld. Ze staat stil bij de ambivalentie die veel nabestaanden ervaren na zelfdoding, en hoe die gevoelens naast elkaar kunnen bestaan. Haar persoonlijke reflecties laten zien hoe rouw niet eenduidig is, maar gelaagd en veranderlijk, en hoe erkenning daarvan ruimte kan geven voor begrip en troost.

16:30 – 16:45 uur

Rouw van morgen – prof. dr. Jos de Keijser
We bouwen de laatste klinische brug naar diagnostiek en behandeling. Op basis van alles wat vandaag voorbij is gekomen aan theoretische kaders, persoonlijke ervaringen, klinische definities, wetenschappelijk onderzoek, richtlijnen en perspectieven vanuit verschillende disciplines…stellen we vast: “wat moet ik morgen eerder signaleren, welke gesprekken wil ik anders voeren, hoe herken ik risicofactoren sneller, en hoe borg ik een zorgvuldige aanpak rondom rouw in mijn eigen praktijk?”

16:45 uur

Einde programma

Accreditatie voor het live programma is toegekend door

  • NIP kwaliteitsregister gz-psychologen 
  • FGzPt voor klinisch (neuro)psychologen
  • NVP voor psychotherapeuten
  • NVvP voor psychiaters
Jacomijn_Bardeloos_300x300

Jacomijn Bardeloos
combineert haar werk als leerkracht met rouw- en verliesbegeleiding. Hiertoe volgde zij verschillende opleidingen en trainingen, waaronder de Mastercourse Systemisch werken rond traumatisch verlies bij het Expertisecentrum Omgaan met verlies.

christien-brinkgreve_300x300

Prof. dr. em. Christien Brinkgreve
is socioloog en emeritus hoogleraar Sociale Wetenschappen. Zij publiceerde talrijke boeken en artikelen over menselijke relaties, gevoel en moraal in de context van de tijd. Haar recente memoir Beladen Huis werd een bestseller.

Draaisma_300x300

Prof. dr. em. Douwe Draaisma
is psycholoog, filosoof en emeritus hoogleraar geschiedenis van de psychologie aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij schreef talrijke titels over het geheugen waaronder Waarom het leven sneller gaat als je ouder wordt en meest recentelijk De man die zijn hoofd verloor.

jos

Prof. dr. em. Jos de Keijser (dagvoorzitter)
is werkzaam als klinisch psycholoog / psychotherapeut bij GGZ Friesland op de polikliniek complexe rouw. Daarnaast is hij als emeritus hoogleraar verbonden aan de afdeling Klinische Psychologie aan de Rijksuniversiteit Groningen met een leerstoel Behandeling van complexe rouw.

marike-r0o8s1m3ku1opwtu8rwoaow86h37jlataguultyngk_300x300

Marike Lub-Moss
is zelfstandig gevestigd als klinisch psycholoog en doceert en ondersteunt daarnaast diverse afdelingen Medisch Psychologie over de samenhang van soma en psyche. In haar werk combineert zij psychologische kennis met inzichten uit de neurobiologie en lichaamsgerichte therapievormen.

maaike

Maaike Pereboom
is literair agent, Ze is de weduwe van schrijver Joost Zwagerman en schreef in die hoedanigheid een voorwoord bij de heruitgave van Door eigen hand, Zelfdoding en de nabestaanden geschreven door Joost Zwagerman.

Frans_Schalkwijk__300x300

Prof. dr. em. Frans Schalkwijk
werkt als psychotherapeut/psychoanalyticus in een eigen praktijk in Amsterdam. Hij is docent en supervisor in meerdere postmasteropleidingen, publiceert met regelmaat over schuld en schaamte en was tot zijn emeritaat bijzonder hoogleraar gewetensontwikkeling aan de Universiteit van Amsterdam.

Opgenomen

  • Opgenomen zonder accreditatie

€ 250,-

De presentaties worden tijdens het symposium opgenomen en u kunt zich nu alvast inschrijven om deze video te ontvangen. U ontvangt dan binnen twee werkdagen na afloop van de bijeenkomst de kijklink. Via deze link kunt u de video direct bekijken waarbij u deze kunt pauzeren en terugspoelen. Let wel: er is geen accreditatie aangevraagd

Wiegerinck is geregistreerd bij het CRKBO en voldoet daarmee aan de kwaliteitscode van onderwijsinstellingen. Hierdoor wordt het symposium BTW-vrij aangeboden.

Inschrijving
U kunt zich inschrijven via de website en ontvangt binnen 2 werkdagen een bevestiging.

Datum
Vrijdag 20 maart 2026

Locatie
Anatomiegebouw Utrecht en Online

Betaling
U kunt kiezen voor een betaling per iDeal of een bankoverschrijving. Bij betaling per bank geldt een administratiebijdrage van € 15,- en een betaaltermijn van maximaal 21 dagen. Indien de betaaltermijn wordt overschreden wordt er een toeslag van € 45, – in rekening gebracht.

Annulering
Indien u binnen de wettelijke bedenktijd van 14 dagen afziet van uw deelname, kunt u dit per e-mail aan ons doorgeven. Na ontvangst van uw e-mail restitueren wij het betaalde bedrag, minus € 15,- administratiekosten. Na de wettelijke bedenktijd of als de nascholing reeds is aangevangen, bent u het volledige bedrag verschuldigd en kan er geen restitutie plaatsvinden. Eventueel kan een collega uw plaats innemen.

Rouw

250,00